Ρωμαιικά... Μια ελληνική διάλεκτος που σήμερα ακόμη ομιλείται στην περιοχή της Τραπεζούντας… Δυστυχώς όμως, βρίσκεται στη κόκκινη λίστα της UNESCO, εκεί που βρίσκονται οι γλώσσες που θεωρείται δεδομένη η εξαφάνιση τους.

Με μια τεράστια προσπάθεια είκοσι πέντε χρονών, με επιμονή και υπομονή και με τη συμβολή των εβδομήντα περίπου ατόμων μπορέσαμε να συλλέξουμε το μεγαλύτερο ποσοστό των λέξεων αυτού του διαλέκτου.

Τελικά, καταφέραμε να ετοιμάσουμε ένα λεξικό του οποίου η εισαγωγή γράφτηκε από τον Ομότιμο καθηγητή της Νεοελληνικής γλώσσας της Οξφόρδης Πίτερ Μέκριτζ (PeterMackridge) και εκδόθηκε με αριθμό ISBN978-605-7592-13-2 από τον εκδοτικό οίκο HeyamolaYayınları στην Κωνσταντινούπολη.

Το λεξικό έχει σχεδιαστεί με πολύ προσοχή και αγάπη. Έχει σκληρό και χειροποίητο δερμάτινο εξώφυλλο.Περιέχει 14.400 λέξεις και περίπου 8.500 παραδείγματα προτάσεων. Μέσα σε αυτές βρίσκονται παροιμίες, ιδιωματισμοί, ποιήματα, στιχάκια, ευχές, κατάρες κλπ.

Το λεξικό εκτός το ότι είναι ένας πολύτιμος θησαυρός, με τα παραδείγματα που περιέχει, περιλαμβάνει και την καταγραφή του τρόπου ζωής της κοινωνίας που μιλάει αυτή τη γλώσσα.

Το λεξικό αυτό πρέπει να υποστηρίζεται ειδικά από αυτούς που μιλάνε αυτή τη γλώσσα, μιας και είναι μια κληρονομιά των προγόνων τους. Επίσης πρέπει να το έχει στη βιβλιοθήκη του ο κάθε ευαίσθητος Ανατολίτης, εφόσον είναι μια διάλεκτος που επικράτησε επί χιλιάδες χρόνια στη χώρα του και τώρα βρίσκεται στο γκρεμό της εξαφάνισης.

Το ιστορικό
Το λεξικό το άρχισα πριν από είκοσι πέντε χρόνια περίπου. Στην αρχή σκεπτόμουν ένα απλό γλωσσάριο. Ούτε καν ήξερα τι πάω να κάνω, διότι δεν ήμουν γλωσσολόγος, λεξικογράφος, έμπειρος, της δουλειάς. Δεν είχα σπουδάσει πάνω σε αυτό. Στο μυαλό μου είχα σχεδιάσει, ότι θα έδινα την ποντιακή λέξη και απέναντι το νόημά της στα τουρκικά και θα ήταν μια χαρά. Ήθελα κάπως να καταγράψω τις λέξεις της μητρικής μου γλώσσας για να μην χαθούν. Ξεκινώντας όμως, σιγά σιγά και ιδικά προς το τέλος, είχα καταλάβει πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Διότι η γραφή με την προφορά άλλαζε, τα ιδιώματα ήταν τεράστιο πρόβλημα και έπρεπε να δημιουργήσω μια δική μου μεθοδολογία ώστε να γράψω σωστά τις λέξεις, να γράψω σωστά την προφορά ανάλογα με τα ιδιώματα και να δώσω το σωστό νόημα που ακόμη και αυτό μου έβγαλε την ψυχή. Εκεί κατάλαβα πως εκτός από τα ποντιακά, δεν ξέρω καμία γλώσσα. Αν με ρωτούσανε, με υπερηφάνεια θα έβαζα στη σειρά έξι γλώσσες (Ποντιακά, Τουρκικά, Ελληνικά, Αραβικά, Αγγλικά, Γερμανικά). Θυμάμαι πως δύο-τρεις φορές έκλαψα και ήθελα να το δώσω σε κάποιον έμπειρο για να το γράψει και να γλιτώσω αλλά δεν υπήρξε κανένας. Διότι αυτός που έπρεπε να γράψει αυτό το λεξικό, έπρεπε να ήξερε καλά τα ποντιακά, τα τουρκικά και τα ελληνικά, μαζί με τη βασική γραμματική τους. Δεν έφτανε, έπρεπε και να ήξερε κάτι και από τα αρχαία ελληνικά για να τα έβγαζε πέρα. Ούτε μπορούσα να πετάξω το έργο εκεί που το είχα φτάσει. Τελικά, με υπεράνθρωπη προσπάθεια, διαβάζοντας διάφορα γλωσσολογικά βιβλία, εκατοντάδες σελίδες από τα γλωσσολογικά άρθρα, ανακατεύοντας νέα ελληνικά και αρχαία ελληνικά λεξικά, κατάφερα να μάθω αυτά που έπρεπε να μάθω ώστε να το τελειώσω. Τρία χρόνια ασχολήθηκα με διορθώσεις και συμπληρώσεις. Ακόμη και ο ομότιμος καθηγητής νεοελληνικής γλώσσας του Πανεπιστήμιου Οξφόρδης, ο κύριος Πήτερ Μάκριτζ (Peter Mackridge), μου έβγαλε ένα σωρό δουλειές και μου έδωσε να διορθώσω εκατοντάδες λάθη. Πέρασε και από τον έλεγχο έμπειρων λεξικογράφων στην Τουρκία. Όμως και πάλι δεν ήμουν ήσυχος. Μέχρι να το πάρει στο χέρι της (Τη δοκιμαστική έκδοση) μια Τουρκάλα δημοσιογράφος και να μου πει ότι έκανα σοβαρή δουλειά και με σύγκρινε με έναν Άγγλο που ετοίμασε το πρώτο μεγάλο αγγλικό λεξικό. Για το γεγονός τούτο γράφτηκε και σενάριο και παίχτηκε έργο. Το έργο ονομάζεται «The Professor and the Madman : Ο Καθηγητής και ο Τρελός». Έτσι κάπως αισθάνθηκα καλά.

 

Τελικά έφτασε η ημέρα και το λεξικό όπως βλέπετε έχει εκδοθεί.

Το λεξικό καταλαβαίνεται άνετα από πόντιους που ξέρουν καλά τα ποντιακά εκτός της Τουρκικής πλευράς. Το να έχει εκδοθεί αυτό το λεξικό στην Τουρκία, είναι ένα ιστορικό γεγονός. Γι' αυτό και το λεξικό αυτό θα διατηρηθεί ως ένα ιστορικό κειμήλιο από τις επόμενες γενιές. Επίσης, είναι και η φωνή των προγόνων μας που έφτασε μέχρι σήμερα, εκεί στα πατρικά μας εδάφη. Και η γλώσσα αυτή ακόμα και να πάψει να ομιλείται εκεί στα υψηλά βουνά του Πόντου, να ξέρετε, τουλάχιστον σίγουρα θα ψιθυριστεί από κάποια παιδιά του πόντου, από φοιτητές, από ερευνητές και επιστήμονες για πάντα.

 

 

Το λεξικό μπορεί να προμηθευτεί από τις εκδόσεις Heyamola Yayınlarıπου εδρεύει στην Πόλη ή από δεκάδες καταστήματα βιβλίων στο Διαδίκτυο. Για να φτάσετε στις διάφορες διαδικτυακές σελίδες πωλήσεων, γράψτε τον τίτλο του λεξικού Romeika – Türkçe Sözlük στα μηχανήματα αναζητήσεων και θα βρείτε αρκετές σελίδες και με διαφορετικές εναλλακτικές τιμές.

 

 

 

Από τον τύπο

  • Δυσάρεστα είναι τα νέα μετά την ιχνηλάτηση των επαφών του 32χρονου Ρομά που είχε βρεθεί θετικός σε κορωνοϊό και τα δείγματα που ελήφθησαν σε 29 άτομα στη Λάρισα.

  • Οταν η Ελίζα Γρηγοράκη ανέβασε στο Facebook μια φωτογραφία με φρεσκοψημένες μαντλέν, το πιο λογοτεχνικό γλύκισμα του κόσμου, θεώρησα ότι ξαναδιάβαζε το «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο» του Προυστ. Διαψεύστηκα.

  • Η Δαμασκός καταδίκασε σήμερα την έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα χθες, Τετάρτη, ο διεθνής Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OAXΟ) για τη χρήση από τον συριακό στρατό χημικών όπλων σε περιοχή της βόρειας Συρίας το 2017.

  • Σανίδα σωτηρίας μέσω κρατικής χρηματοδότησης αναζητεί και επισήμως ο γαλλοολανδικός όμιλος αεροπορικών εταιρειών Air France – KLM, όπως παραδέχθηκε σε σημερινές του δηλώσεις ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου, Μπέντζαμιν Σμιθ.

  • Οι πιστοί. Υπάρχουν τρόποι και ας είναι κλειστές οι εκκλησίες αυτό το Πάσχα.

  • Απτόητος από τη θετική διάγνωση για τον νέο κορωνοϊό, που έλαβε την ημέρα που επρόκειτο να παντρευτεί, αλλά και τους περιορισμούς στις συναθροίσεις, ένας Νοτιοαφρικανός αντήλλαξε γαμήλιους όρκους με την αγαπημένη του στην πίσω αυλή του σπιτιού τους, σε ένα αυτοσχέδιο βωμό που κατασκεύασε στο γκαράζ του.

  • Αιτήματα των εκδοτών είναι: στήριξη του κλάδου, παροχή ρευστότητας στις επιχειρήσεις και αγορά βιβλίων από τις δημοτικές και δημόσιες βιβλιοθήκες.

  • Με βάση τα στοιχεία του CDC, τα επιβεβαιωμένα κρούσματα της ασθένειας Covid-19 σε όλη τη χώρα είναι περίπου 430.000 Από αυτούς τους ανθρώπους, οι 15.774 έχασαν τη μάχη με τον θάνατο, ανέφερε το Τζονς Χόπκινς.

  • Ενα φάρμακο κατά της πνευμονικής ίνωσης, που άρχισε να αναπτύσσεται πριν από μερικά χρόνια από την ερευνητική ομάδα του τμήματος πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Γέιλ, ενδέχεται να είναι αποτελεσματικό για την καταστολή αρκετών επικίνδυνων συμπτωμάτων του νέου ιού COVID-19. 

  • Κάθε σπατάλη ενέργειας μπορεί να είναι μοιραία για τα πουλιά, εξηγούν οι ειδικοί.

  • Μια συμφωνία μεταξύ των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης για επιπλέον κοινά μέτρα στήριξης των οικονομιών τους για την αντιμετώπιση της κρίσης του κορωνοϊού είναι κοντά να επιτευχθεί, δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λεμέρ.

  • Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον βγήκε απόψε από τη μονάδα εντατικής θεραπείας όπου είχε εισαχθεί τη Δευτέρα το βράδυ, καθώς συνεχίζει να αναρρώνει από την ασθένεια του Covid-19, παραμένοντας ωστόσο υπό στενή παρακολούθηση στο νοσοκομείο.

  • Αντιμέτωπο με μία διπλή πρόκληση είναι το τραπεζικό σύστημα, στην προσπάθεια αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης που προκαλεί η πανδημία. Εκτός από τη διαχείριση της νέας γενιάς κόκκινων δανείων, ο ρόλος των τραπεζών θα είναι καταλυτικός για την έξοδο από την κρίση, διοχετεύοντας στην αγορά την απαιτούμενη ρευστότητα για την επανεκκίνηση της οικονομίας.

  • Εχει καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια ώστε να στηριχθούν εκτάκτως οι αντοχές του δημόσιου συστήματος υγείας.

  • Ο εντιμότατος κ. Χένρι Κίσινγκερ, κάνοντας χρήση βιβλικών εκφράσεων, διετύπωσε προ ολίγων ημερών την προφητεία ότι τυχόν αποτυχία αντιμετωπίσεως του κορωνοϊού θα προκαλούσε ανάφλεξη στην οικουμένη. Και έθεσε ως στόχο ύψιστο τη διατήρηση των αξιών του Διαφωτισμού.

  • Στην ευρωπαϊκή επιχείρηση επιτήρησης του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, που ξεκίνησε στα τέλη Μαρτίου κατ’ εφαρμογήν των αποφάσεων της διάσκεψης του Βερολίνου, δόθηκε ελληνικό όνομα: «Operation Irini». Ισως ο σκοπός της χειρονομίας ήταν να εξευμενισθεί η Αθήνα, που είχε πολύ θυμώσει για τον αποκλεισμό της από τη διάσκεψη. 

  • Υπομονή, ανθεκτικότητα, καρτερία. Μέταλλο της ανθρώπινης ψυχής σπανίζον στο υπέδαφος της καθ’ ημάς Ανατολής, όπου η ορμή του ενθουσιασμού εναλλάσσεται με την παράδοση στην απογοήτευση. 

  • Υπάρχουν τριών λογιών ενστάσεις για το κονδύλι των 11 εκατ. ευρώ που θεσμοθέτησε η κυβέρνηση, ώστε να κοινοποιήσει στο ευρύ κοινό διά των μέσων ενημέρωσης τους κινδύνους από τον κορωνοϊό και τα μέτρα προστασίας που πρέπει να πάρουμε. 

  • Στο σπίτι του ο καθένας, με μειωμένες μέχρι μηδενισμού τις εξόδους στον ακινητοποιημένο κόσμο, ζούμε με επίσης αφόρητα και απότομα μειωμένες τις πηγές απ’ όπου μέχρι χθες αντλούσαμε εικόνες, πληροφορίες, συγκινήσεις και ερεθίσματα.

  • Είναι φανερό ότι η Ε.Ε. περνά τις πιο σκοτεινές ώρες της Ιστορίας της. Αρα κρίσιμες και για την ύπαρξή της.