Ρωμαιικά... Μια ελληνική διάλεκτος που σήμερα ακόμη ομιλείται στην περιοχή της Τραπεζούντας… Δυστυχώς όμως, βρίσκεται στη κόκκινη λίστα της UNESCO, εκεί που βρίσκονται οι γλώσσες που θεωρείται δεδομένη η εξαφάνιση τους.

Με μια τεράστια προσπάθεια είκοσι πέντε χρονών, με επιμονή και υπομονή και με τη συμβολή των εβδομήντα περίπου ατόμων μπορέσαμε να συλλέξουμε το μεγαλύτερο ποσοστό των λέξεων αυτού του διαλέκτου.

Τελικά, καταφέραμε να ετοιμάσουμε ένα λεξικό του οποίου η εισαγωγή γράφτηκε από τον Ομότιμο καθηγητή της Νεοελληνικής γλώσσας της Οξφόρδης Πίτερ Μέκριτζ (PeterMackridge) και εκδόθηκε με αριθμό ISBN978-605-7592-13-2 από τον εκδοτικό οίκο HeyamolaYayınları στην Κωνσταντινούπολη.

Το λεξικό έχει σχεδιαστεί με πολύ προσοχή και αγάπη. Έχει σκληρό και χειροποίητο δερμάτινο εξώφυλλο.Περιέχει 14.400 λέξεις και περίπου 8.500 παραδείγματα προτάσεων. Μέσα σε αυτές βρίσκονται παροιμίες, ιδιωματισμοί, ποιήματα, στιχάκια, ευχές, κατάρες κλπ.

Το λεξικό εκτός το ότι είναι ένας πολύτιμος θησαυρός, με τα παραδείγματα που περιέχει, περιλαμβάνει και την καταγραφή του τρόπου ζωής της κοινωνίας που μιλάει αυτή τη γλώσσα.

Το λεξικό αυτό πρέπει να υποστηρίζεται ειδικά από αυτούς που μιλάνε αυτή τη γλώσσα, μιας και είναι μια κληρονομιά των προγόνων τους. Επίσης πρέπει να το έχει στη βιβλιοθήκη του ο κάθε ευαίσθητος Ανατολίτης, εφόσον είναι μια διάλεκτος που επικράτησε επί χιλιάδες χρόνια στη χώρα του και τώρα βρίσκεται στο γκρεμό της εξαφάνισης.

Το ιστορικό
Το λεξικό το άρχισα πριν από είκοσι πέντε χρόνια περίπου. Στην αρχή σκεπτόμουν ένα απλό γλωσσάριο. Ούτε καν ήξερα τι πάω να κάνω, διότι δεν ήμουν γλωσσολόγος, λεξικογράφος, έμπειρος, της δουλειάς. Δεν είχα σπουδάσει πάνω σε αυτό. Στο μυαλό μου είχα σχεδιάσει, ότι θα έδινα την ποντιακή λέξη και απέναντι το νόημά της στα τουρκικά και θα ήταν μια χαρά. Ήθελα κάπως να καταγράψω τις λέξεις της μητρικής μου γλώσσας για να μην χαθούν. Ξεκινώντας όμως, σιγά σιγά και ιδικά προς το τέλος, είχα καταλάβει πως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Διότι η γραφή με την προφορά άλλαζε, τα ιδιώματα ήταν τεράστιο πρόβλημα και έπρεπε να δημιουργήσω μια δική μου μεθοδολογία ώστε να γράψω σωστά τις λέξεις, να γράψω σωστά την προφορά ανάλογα με τα ιδιώματα και να δώσω το σωστό νόημα που ακόμη και αυτό μου έβγαλε την ψυχή. Εκεί κατάλαβα πως εκτός από τα ποντιακά, δεν ξέρω καμία γλώσσα. Αν με ρωτούσανε, με υπερηφάνεια θα έβαζα στη σειρά έξι γλώσσες (Ποντιακά, Τουρκικά, Ελληνικά, Αραβικά, Αγγλικά, Γερμανικά). Θυμάμαι πως δύο-τρεις φορές έκλαψα και ήθελα να το δώσω σε κάποιον έμπειρο για να το γράψει και να γλιτώσω αλλά δεν υπήρξε κανένας. Διότι αυτός που έπρεπε να γράψει αυτό το λεξικό, έπρεπε να ήξερε καλά τα ποντιακά, τα τουρκικά και τα ελληνικά, μαζί με τη βασική γραμματική τους. Δεν έφτανε, έπρεπε και να ήξερε κάτι και από τα αρχαία ελληνικά για να τα έβγαζε πέρα. Ούτε μπορούσα να πετάξω το έργο εκεί που το είχα φτάσει. Τελικά, με υπεράνθρωπη προσπάθεια, διαβάζοντας διάφορα γλωσσολογικά βιβλία, εκατοντάδες σελίδες από τα γλωσσολογικά άρθρα, ανακατεύοντας νέα ελληνικά και αρχαία ελληνικά λεξικά, κατάφερα να μάθω αυτά που έπρεπε να μάθω ώστε να το τελειώσω. Τρία χρόνια ασχολήθηκα με διορθώσεις και συμπληρώσεις. Ακόμη και ο ομότιμος καθηγητής νεοελληνικής γλώσσας του Πανεπιστήμιου Οξφόρδης, ο κύριος Πήτερ Μάκριτζ (Peter Mackridge), μου έβγαλε ένα σωρό δουλειές και μου έδωσε να διορθώσω εκατοντάδες λάθη. Πέρασε και από τον έλεγχο έμπειρων λεξικογράφων στην Τουρκία. Όμως και πάλι δεν ήμουν ήσυχος. Μέχρι να το πάρει στο χέρι της (Τη δοκιμαστική έκδοση) μια Τουρκάλα δημοσιογράφος και να μου πει ότι έκανα σοβαρή δουλειά και με σύγκρινε με έναν Άγγλο που ετοίμασε το πρώτο μεγάλο αγγλικό λεξικό. Για το γεγονός τούτο γράφτηκε και σενάριο και παίχτηκε έργο. Το έργο ονομάζεται «The Professor and the Madman : Ο Καθηγητής και ο Τρελός». Έτσι κάπως αισθάνθηκα καλά.

 

Τελικά έφτασε η ημέρα και το λεξικό όπως βλέπετε έχει εκδοθεί.

Το λεξικό καταλαβαίνεται άνετα από πόντιους που ξέρουν καλά τα ποντιακά εκτός της Τουρκικής πλευράς. Το να έχει εκδοθεί αυτό το λεξικό στην Τουρκία, είναι ένα ιστορικό γεγονός. Γι' αυτό και το λεξικό αυτό θα διατηρηθεί ως ένα ιστορικό κειμήλιο από τις επόμενες γενιές. Επίσης, είναι και η φωνή των προγόνων μας που έφτασε μέχρι σήμερα, εκεί στα πατρικά μας εδάφη. Και η γλώσσα αυτή ακόμα και να πάψει να ομιλείται εκεί στα υψηλά βουνά του Πόντου, να ξέρετε, τουλάχιστον σίγουρα θα ψιθυριστεί από κάποια παιδιά του πόντου, από φοιτητές, από ερευνητές και επιστήμονες για πάντα.

 

 

Το λεξικό μπορεί να προμηθευτεί από τις εκδόσεις Heyamola Yayınlarıπου εδρεύει στην Πόλη ή από δεκάδες καταστήματα βιβλίων στο Διαδίκτυο. Για να φτάσετε στις διάφορες διαδικτυακές σελίδες πωλήσεων, γράψτε τον τίτλο του λεξικού Romeika – Türkçe Sözlük στα μηχανήματα αναζητήσεων και θα βρείτε αρκετές σελίδες και με διαφορετικές εναλλακτικές τιμές.

 

 

 

Από τον τύπο

  • Εως και 85.000 αγωγές σχετικά με τις καρκινογόνους παρενέργειες του ζιζανιοκτόνου Roundup θα επιχειρήσει να επιλύσει εξωδικαστικώς η Bayer μέσα στον επόμενο μήνα. 

  • Με σημαντική αύξηση των πωλήσεων και της λειτουργικής του κερδοφορίας εκτιμά ο όμιλος Frigoglass ότι έκλεισε το 2019, γεγονός που θα επιτρέψει τη συνέχιση των επενδύσεων το 2020, κυρίως στον κλάδο της υαλουργίας.

  • Η Κίνα ανακοίνωσε σήμερα ότι διευρύνεται η ζώνη αποκλεισμού που έχει επιβληθεί για να ανακοπεί η εξάπλωση του νέου κοροναϊού που ξεκίνησε από την Ουχάν, με αποτέλεσμα τον αποκλεισμό πάνω από 56 εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γαλλικού Πρακτορείου.

  • Η ανεβασμένη ΑΕΚ υποδέχεται αύριο τον πρωτοπόρο Ολυμπιακό, με τον ΠΑΟΚ να καραδοκεί για την «προσπέραση».

  • Κάλεσε την Ευρώπη να στείλει μήνυμα στην Αγκυρα πως η τήρηση της κοινής δήλωσης με την Ε.Ε. αποτελεί προϋπόθεση για πρόσθετη βοήθεια.

  • Ο φονικός σεισμός των 6,8 ρίχτερ στην Ανατολική Τουρκία δεν έχει καμμία σχέση με την Ελλάδα δήλωσε σήμερα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής και Πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμιος Λέκκας.

  • Ελαφρώς πτωτικές τάσεις επικράτησαν στις παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές την εβδομάδα που διανύσαμε, καθώς αυξήθηκαν οι ανησυχίες των επενδυτών για την εξάπλωση του κοροναϊού στην Κίνα και την όποια επίδραση μπορεί να έχει στην κινεζική και, κατ’ επέκταση, στην παγκόσμια ανάπτυξη. 

  • «Είναι η κατάλληλη στιγμή, το 2020 έτος αφιερωμένο στη Μελίνα, η οποία δημιούργησε τον θεσμό, για ένα καινούργιο, δυναμικό ξεκίνημα για την αναγέννηση των ΔΗΠΕΘΕ, ενός πρωτοποριακού για την εποχή του θεσμού», τόνισε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στη χθεσινή σύσκεψη που έγινε με αντικείμενο την επανεκκίνηση των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων.

  • Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός σύγχρονου, ευέλικτου και αποτελεσματικού πλαισίου αντιμετώπισης των φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών.

  • Ποσότητα κοκαϊνης άνω του ενός τόνου εντόπισε και κατέσχε στον Αστακό Αιτωλοακαρνανίας η δίωξη ναρκωτικών της Αθήνας σε συνεργασία με τα ΕΚΑΜ.

  • Το θεατρικό έργο «Το σύστημα του Πόντζι» του Νταβίντ Λεσκό κάνει πρεμιέρα για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Θέατρο 104 και σε σκηνοθεσία Μιχάλη Σιώνα.

  • Νέα έρευνα της διαΝΕΟσις χαρτογραφεί για πρώτη φορά τις απόψεις του νέου κύματος μεταναστών και προσφύγων.

  • Αρχισε, χθες, η δίκη για την απόδοση ευθυνών σε αυτοδιοικητικούς παράγοντες και κρατικούς λειτουργούς για τα 24 θύματα και τις μεγάλες ζημιές που προκλήθηκαν από την καταστροφική πλημμύρα που έπληξε τη Μάνδρα το 2017. 

  • Σε περίοδο αλλαγών στο εξεταστικό σύστημα πρόσβασης στα ΑΕΙ εισέρχεται το ελληνικό σχολείο. Και αυτό διότι από φέτος και τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει σειρά αλλαγών στο σύστημα, με κυριότερες τη θεσμοθέτηση Τράπεζας Θεμάτων και ελάχιστης βάσης εισαγωγής. Φέτος, επίσης η χρονιά είναι μεταβατική, αφού θα οργανωθεί σύστημα διπλών Πανελλαδικών Εξετάσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ» από το 2021 θα θεσμοθετηθεί Τράπεζα Θεμάτων, ωστόσο θα πρόκειται για μία παραλλαγή εκείνης που ίσχυσε έως το 2015. 

  • Ψηφίστηκε νόμος που προβλέπει ποινική και πειθαρχική δίωξη δικαστών που συμμορφώνονται με αποφάσεις του ανωτάτου δικαστηρίου.

  • Την ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής οικονομίας που αναδύονται μέσα από τις κυβερνητικές μεταρρυθμίσεις, με σκοπό την προσέλκυση επενδύσεων, αλλά και την προώθηση της διπλωματικής του ατζέντας επεδίωξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο διήμερο των επαφών του στο Νταβός, στο πλαίσιο του 50ου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.

  • Στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο εισήχθη χθες το πρωί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος εξαιτίας υψηλού πυρετού. 

  • Πράσινο φως άναψε χθες η Alpha Bank για περαιτέρω αύξηση του κατώτατου μισθού, την οποία εξετάζει η κυβέρνηση με στόχο να ανταποκριθεί στις προεκλογικές της εξαγγελίες, χωρίς να δημιουργήσει πρόβλημα στην απασχόληση και στην παραγωγικότητα της οικονομίας.

  • Συζήτησε με τον Αλβανό πρωθυπουργό Εντι Ράμα για την πρόοδο του αιτήματος της χώρας για ένταξή της στην Ε.Ε.

  • Η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ διερευνά τις δυνατότητες έκδοσης ψηφιακού νομίσματος.